Oké, ik moet iets bekennen: ik ben mezelf helemaal beu. Ik heb nu vier sarcastische stukjes geschreven – over Waterman, Schorpioen, Maagd en Ram – en ik ben het helemaal zat. Ik had verwacht dat mijn voorraad sarcasme als rasechte Schorpioen onuitputtelijk zou zijn en ik met veel plezier alle twaalf dierenriemtekens te kakken kon zetten, maar dat valt dus vies tegen – zeker als het over Boogschutter gaat. Ik probeer nu al de hele dag een bijtend stukje over dit sterrenbeeld te schrijven, maar het lukt niet. Ik hou gewoon teveel van Boogschutter.

De waarheid is dat ik altijd jaloers geweest ben op Boogschutter, het teken dat na Schorpioen komt. Het teken dat volgt op een ander teken is altijd de getransformeerde, betere versie van het voorgaande teken. Tenminste, dat is de bedoeling. Dat is het idee van evolutie, maar bij Stier en Tweelingen bijvoorbeeld is dat hopeloos mislukt – Stier is echt veel beter dan Tweelingen. Bij Schorpioen en Boogschutter is dat echter boven verwachting goed gegaan. En voor de competitieve, jaloerse Schorpioen is dat moeilijk te verkroppen. Schorpioen heeft een diep verborgen minderwaardigheidscomplex omdat hij het lelijkste teken is van de dierenriem. Zeg nou zelf: hij is een kleine, onooglijke spin met het skelet aan de buitenkant, die ook nog giftig is en waar iedereen een hekel aan heeft. Daarom verstopt Schorpioen zich overdag onder een steen en komt hij alleen ’s nachts tevoorschijn, al zal hij nooit toegeven dat dat de reden is. Hij doet net alsof hij niet van het daglicht houdt. Meestal weet hij zijn onzekerheid zelfs voor zichzelf te verbergen, behalve als hij oog in oog komt te staan met het mooiste teken van de dierenriem, Boogschutter. Wat een nobele verschijning, die centaur. Hij is half paard, half mens. Hij is het dierlijke en het goddelijke verenigd in één lichaam, die zijn pijlen tot aan de sterren schiet. Wie kan daar nou aan tippen?

Toen ik decennia geleden astrologie studeerde, zei mijn astrologiejuf Hetty de Boer: “Boogschutter heeft een streepje voor.” Ja, hallo, dacht ik. Dat kan niet! Alle twaalf dierenriemtekens zijn gelijkwaardig. Ze hebben allemaal goede en slechte eigenschappen en gelijke mogelijkheden. Dat moet! Het zou onrechtvaardig zijn om een van de tekens een streepje voor te geven. Nu was Hetty een Schorpioen en haar man een Boogschutter. Misschien dat dat verklaarde waarom ze zo genereus was. Pas decennia later – of eigenlijk pas vandaag – snapte ik wat ze bedoelde. Ik denk dat mijn minderwaardigheidscomplex groter was dan dat van haar, want ik had minstens vier Boogschutters in mijn leven nodig (niet allemaal echtgenoten) om te beseffen dat ze gelijk had: Boogschutters hebben echt een streepje voor.

Vier Boogschutters hebben mij laten zien wat geluk is – gewoon dagelijks geluk, dat dichtbije huis- tuin- en keukengeluk, waar niks verhevens of ingewikkelds aan is. Ik geef het knarsetandend toe, maar het is echt waar. De eerste was mijn moeder. Wij waren vroeger arm thuis, maar mijn moeder wist met haar warmte en charme ons kinderen het gevoel te geven dat we rijk waren. Niemand kon zo lekker koken en het huis zo sfeervol maken als zij. Het kindje Jezus in haar kerststalletje leefde echt. Toch had ik vanaf mijn pubertijd strijd met mijn moeder, want ze nam me nooit serieus. Ondertussen weet ik dat Boogschutter Schorpioen nooit serieus neemt, maar toen begreep ik er niks van. Er is niks erger voor een Schorpioen dan uitgelachen worden als ze verteerd wordt door weltschmerz, of te horen: “Ach joh, geen handvol maar een land vol” als haar hart voor het eerst gebroken wordt. Ze bedoelde het goed, mijn moeder, maar het had het tegenovergestelde effect. Beledigd trok ik mij terug in mijn eenzame grot, ervan overtuigd dat niemand me begreep.

Er is één eigenschap die Boogschutter heeft en Schorpioen ten ene male ontbeert en dat is relativeringsvermogen. Boogschutter is meester in het relativeren en dat is onverdraaglijk voor een Schorpioen. Schorpioen wil niet relativeren, Schorpioen wil dramatiseren! Het is onverdraaglijk om van een Boogschutter te horen dat het allemaal wel meevalt. Daarom zal een slimme Boogschutter dat ook nooit zeggen, maar een andere strategie kiezen om Schorpioen uit zijn grot te halen, bijvoorbeeld zo: “Kom, ga mee naar buiten. We gaan bloemen en koekjes kopen op de markt en daarna gaan we Earl Grey thee drinken en Dalles kijken bij mij thuis en commentaar leveren op alles. Kom, je hebt toch niks te verliezen.” Echt gebeurd, met de tweede Boogschutter die me liet zien wat geluk was, mijn hartsvriendin van weleer. En als we dan thuiskwamen met armen vol tulpen en een papieren zak vol versgebakken koekjes, dan was ik inderdaad vergeten welke onrechtvaardigheid pof dreiging in de wereld me die ochtend nog verteerd had.

Boogschutter weet als geen ander dat de meeste problemen opgelost kunnen worden met afleiding – seks, eten, drinken, reizen, uitgaan, tv kijken, lezen, dansen, parachutespringen – met het prikkelen van de zintuigen op wat voor manier dan ook, zodat je uiteindelijk vergeet dat de wereld in brand staat en we allemaal doodgaan. Hoe banaal, inderdaad, maar het is waar. Boogschutter heeft een natuurlijke autoriteit en verleidingskracht waardoor mensen gewillig bereid zijn om alles te geloven wat hij zegt, tot grote ergernis van Schorpioen, naar wie niemand luistert. Dankzij de briljante interventie van Boogschutter kunnen mensen zomaar uit hun ellende stappen en vaak in verrassend korte tijd. Een middag met Boogschutter kan je jaren therapie schelen, terwijl een middag met Schorpioen je voor het leven kan tekenen.

Boogschutters hebben een irritante mate van zelfvertrouwen. Ze zijn immens tevreden met zichzelf, zelfs als ze iets verkeerd doen. Het allesverterende schuldgevoel van Schorpioen als ze vreemdgegaan zijn, als ze iemand bedrogen hebben of als ze iets anders slecht gedaan hebben, kent Boogschutter niet. Als hij betrapt wordt, grijnst hij en aanvaardt hij zonder morren de consequenties. Gescheiden, arm, in de loopgraven, zelfs in de gevangenis hebben ze nog lol. Eerlijk waar, ik ben in mijn hele leven nog nooit een depressieve Boogschutter tegengekomen. Ze zijn allemaal irritant vrolijk. Daarom hebben ze ook de donkerste maand van het jaar gekregen, want Boogschutter is het enige dierenriemteken dat daar niet zwaarmoedig van wordt. Boogschutter is de echte taoïst: shit happens, zegt hij bij tegenslag en gaat vrolijk door met zijn leven. Boogschutters zijn als teflon: al het erge wat ze overkomt, alle ellende in de wereld, glijdt gewoon van ze af. Daarom zijn ze in staat om in oorlogstijd reddingsoperaties op te zette en onder alle omstandigheden op te komen voor de zwakkeren in de samenleving. I tell you, de meeste mensen in welk verzet dan ook zijn Boogschutters. Boogschutters doen gewoon wat ze moeten doen en denken niet na over wat er allemaal mis kan gaan. Boogschutter leeft voor zijn idealen maar zonder eronder te lijden en op een hele praktische manier. Ik weet bijna zeker dat Because we Carry is opgezet door een Boogschutter.

Boogschutter heeft een immens vertrouwen in het leven. “Laten we een kind maken”, zegt Boogschutter. “Hoe kunnen we nou kinderen op deze verschrikkelijke wereld zetten?” zegt partner. “Je hebt helemaal gelijk, schat, maar laten we het toch doen, tegen beter weten in.” Boogschutter doet altijd alles tegen beter weten in, want hij heeft er een rotsvast vertrouwen in dat het geluk hem toelacht. Meestal pakt het daarom ook goed uit. Zo was de derde Boogschutter die me liet zien wat geluk is de vader van mijn kinderen en zijn onze kinderen inderdaad heel goed gelukt.

Door mijn Boogschutters heb ik vertrouwen in het leven ontwikkeld. Dankzij hen weet ik dat alles altijd weer goed komt. Toen ik ooit alles kwijtgeraakt was en berooid en gehavend aanklopte bij mijn vierde Boogschutter, een oude vriend, verwelkomde hij me met open armen. “Welkom! Wat fijn dat je er bent! Waar was je al die tijd? We hebben je gemist!” Geen oordeel, geen lastige vragen, geen medelijdende blikken. Heerlijk. Hij had het hartstikke druk met zijn drie bedrijven, zijn grote gezin en zijn drie minnaressen. Zijn huis was hartstikke vol, maar voor mij bouwde hij letterlijk een piepklein kamertje in de gang, met een bed en een bureau waaraan ik kon schrijven. Dat praktische, grootse gebaar van liefde herstelde mijn vertrouwen in de mensheid. Zijn hart was zo groot dat iedereen erin paste, zelfs deze lelijke, mislukte Schorpioen. Nu weet ik: dit is Boogschutter ten voeten uit.

Boogschutter geeft andere mensen het gevoel dat ze speciaal zijn. Veel mensen pluggen via Boogschutter als het ware in in het leven. Mijn vierde Boogschutter had de gewoonte om kansloze jongeren aan te nemen in zijn bedrijven en ze te behandelen als belangrijke, onmisbare schakels in zijn imperium. Stuk voor stuk gingen deze jongeren zich ook zo gedragen. Velen van hen bloeiden op en werden later zelf succesvolle ondernemers. Boogschutter maakt dat wij mensen het nog niet opgegeven hebben. Zonder het optimisme van Boogschutter zou deze mensheid allang ten einde zijn. Kun je het ze vergeven dat ze altijd gelijk willen hebben, vreselijk betweterig zijn, zich overal mee bemoeien en niets liever doen dan de goeroe uithangen? Ja, absoluut.

Hoe kan het nou dat Schorpioen en Boogschutter zo verschillend zijn? Nou, dat zit zo: bij Ram legde ik al uit dat de dierenriem de evolutie van de mensheid beschrijft. Het begon bij Ram, het eerste Vuurteken. Toen kwam Stier, die alles bestendigde, gevolgd door Tweelingen, die alles compliceerde en Kreeft die dit weer verzachtte en heelde. Daarna begon de cyclus weer opnieuw, maar nu op een ander niveau: Leeuw startte een meer abstracte expressie van Vuur – niet alleen het vuur van de voortplanting en de verovering, maar ook het vuur van glitter en glamour en van zelfverheerlijking. Maagd probeerde dat alles weer te dempen en Weegschaal creëerde verwarring en twijfel. Schorpioen kwam aan het einde van deze tweede cyclus. De mensheid eindigt altijd een cyclus bij de Watertekens, omdat alleen de Watertekens de sporen kunnen uitwissen, zodat we weer met een schone lei kunnen beginnen. De tweede ronde van de evolutie eindigde bij Schorpioen en de derde ronde begon bij Boogschutter. Schorpioen ziet dat als een faliekante nederlaag – zijn creatiecyclus is immers mislukt. In zijn beleving is de wereld toen vergaan. Hij vindt dat Boogschutter en de daaropvolgende tekens in een illusie leven en ergens is dat ook zo, want sinds Boogschutter leven we in een conceptuele werkelijkheid, gebaseerd op religie en politieke ideeën die ontsproten zijn aan het visionaire brein van Boogschutter. Als je vervolgens kijkt naar hoe Steenbok dat in een vorm probeert te gieten door wetgeving, straf en dwang, hoe Waterman dat probeert te rechtvaardigen door alles recht te lullen wat krom is en hoe Vissen helemaal niks doet, is de bezorgdheid van Schorpioen niet misplaatst. De vraag is alleen: wat is echt? Kijk, Schorpioen houdt vast aan het verleden, terwijl Boogschutter vooruit kijkt. Schorpioen kan niet loslaten en Boogschutter is daar juist heel goed in. Dat heeft hij geleerd tijdens het boogschieten. Als Boogschutter zijn pijl niet loslaat, dan bereikt hij nooit zijn doel. Bij iedere handeling die Boogschutter doet, moet hij richten en vervolgens loslaten. Daarom is Boogschutter zo succesvol. Hij weet hoe hij moet richten én loslaten.

Is Boogschutter opportunistisch? Ja, maar dat wil niet zeggen dat hij slecht is. Boogschutter is als Schindler uit de speelfilm Schindler’s list (1993). Hij stelt honderden Joden te werk in zijn fabriek, enerzijds omdat het goedkope arbeidskrachten zijn, maar anderzijds omdat hij daarmee hun leven redt. Wat het eerst komt, dat weet alleen Boogschutter zelf.

Sanne Burger
sanneburger.com